لذت و سرور و جایگاه آن در اندیشه اسلامی

چکیده :
از آن‌جا که هیچ انسانی بدون احساس لذت و الم یافت نمی‌شود و از یک منظر انسان متشکل از این دو گرایش و هیجان است، بررسی جایگاه لذت و چگونگی ابراز و اظهار شادی و لذت و تمییز انواع ممدوح از مذموم آن لازم می‌نمود؛ به همین منظور در این رساله ابتدا به بررسی جایگاه لذت و سرور پرداخته‌ایم و آن‌گاه عوامل و موانع آن را جهت بهره-وری بیش از پیش از شادی‌ها و لذات‌مان، مشخص نموده و نیز نتیج? تلاشی کوتاه در راستای شناخت آثار و پیامدهای لذات و سرور ارائه شده است. فهم دیدگاه‌های متفاوت و اندیشه‌های مختلف فلسفی، روانشناسی و دینی ازآن جهت که هر کدام مستقلاً در این مبحث ارائ? نظر کرده‌اند، برای رسیدن به هدفمان در این موضوع راه‌گشا است.لکن از آن‌جا که بررسی نظریات دراین سه جایگاه مجالی فراتر از این رساله می‌طلبد؛ بنابراین نظرات برخی از حکما هم‌چون ابن سینا، سهروردی، فخر رازی و و اجمالی از نظرات دین از دیدگاه برخی دین شناسان، بررسی شده تا علاوه بر تحقیق و فهم اصل موضوع، فرصتی باشد تا در این زمینه به مقایس? آراء و اندیشه‌ها و نظریات و راهکارهای مختلف بپردازیم و مهم‌تر این‌که به نقاط مشترک سه دیدگاه نیز پی ببریم. از جمله این نقاط مشترک اهمیت و جایگاه ویژ? لذت و سرور در فلسفه است که مورد تأیید دین و روانشناسان می‌باشد جایگاهی که لذت در اندیش? دین و دانشمندان دینی دارد، هم‌طراز با سعادت و کمال انسان است. بنابراین در نگاه ایشان، نه تنها منعی از لذت بردن یافت نمی‌شود؛ بلکه برای رسیدن به سعادت و کمال انسانی آن‌را لازم می‌دانند.و نیز از جمله آثار مطلوب مورد تأیید هر سه دیدگاه، به ارمغان آوردن نشاط و آرامش است. در فلسفه آن‌چه مورد اتفاق حکما قرار گرفته این است که لذت و سرور مبتنی بر وجود قو? مدرکه است. البته آشنایی با نظرات و دیدگاه‌های روان‌شناختی در این مقوله، جهت فراهم نمودن زمین? فهم دقیق‌تر و راحت‌تر از آن دو دسته دیدگاه اول، لازم می‌نمود تا نظرات برخی روان‌شناسان شرقی و غربی را بررسی کنیم. در این پژوهش سعی بر آن است که در هر بحثی ابتدا نظریات حکما و فلاسفه را مطرح کنیم و پس از آن به دیدگاه‌های روان‌شناسان پرداخته، در ادامه با بیان رویکرد و دیدگاه قرآن و احادیث به جمع‌بندی و ارائ? نظری? صحیح بپردازیم.