ترجمه و تحقیق بخشی از کتاب الخراج “قاضی ابویوسف ” به انضمام نظرات فقهی امامیه

یکی از تالیفات ابویوسف "کتاب الخراج" است . این کتاب در حقیقت ، پاسخ پرسشهایی است که هارون‌الرشید طی نامه‌ای برای ابویوسف فرستاده است . البته در اینکه آیا این کتاب در زمان "تولیت وی بر منصب قضاء" نوشته شده یا قبل از آن، نکته‌ای است که روشن نیست ولی از آنجائیکه مطابق نقل کتب تاریخی و رجالی، ابویوسف قبل از خلافت هارون‌الرشید، منصب قضاوت را بعهده داشته، می‌توان دریافت که این کتاب بعد از تصدی امر قضاء نوشته شده است . چنانچه از مقدمات این کتاب بر می‌آید، ابویوسف با ذکر نظرات فقهی خود و دیگران بویژه ابوحنیفه، در صدد آنست تا حکومت وقت را که مدعی اسلام است به اجرای احکام فقهی در تمام شئون جامعه توصیه نماید. لذا مولف ، در ابتدای کتاب با ذکر چندین حدیث تحت عنوان "احادیث ترغیب و تحضیض " و ذکر اهمیت "حکومت بر مردم" در صدد است تا با ارائه نمونه‌های تاریخی از خلافت خلفای راشدین و عمربن عبدالعزیز، توجه هارون را به اعتباری بودن این امور و مسئولیت سنگین وی در مقابل خدا و مردم جلب نماید. شیوه کار ابویوسف در این کتاب بدین صورت است که وی بعد از ذکر مقدمات ، مطابق سئوالی که هارون‌الرشید طی نامه‌ای برای وی ارسال کرده، بطور مجزا به پاسخگویی هر یک از آن سئوالات پرداخته و در اثبات نظر خویش ، احادیثی را بهمراه ذکر سند، مطرح می‌کند. وی در صدد است تا نظرات فقهی را با استدلال بیان کرده و در صورت وجود نظرات متفاوت ، آن را ذکر کرده و سپس هارون‌الرشید را در انتخاب نظرات مطروحه مخیر می‌نماید.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*