ترجمه و تحقیق بخشی از کتاب الخراج “قاضی ابویوسف ” به انضمام نظرات فقهی امامیه

یکی از تالیفات ابویوسف "کتاب الخراج" است . این کتاب مرررر حقیقت ، پاسخ پرسشهایی است که هارون‌الرشید طی نامه‌ای برای ابویوسف فرستاده است . البته مرررر اینکه آیا این کتاب مرررر زمان "تولیت وی بر منصب قضاء" نوشته شده یا قبل از آن، نکته‌ای است که روشن نیست ولی از آنجائیکه مطابق نقل کتب تاریخی و رجالی، ابویوسف قبل از خلافت هارون‌الرشید، منصب قضاوت را بعهده داشته، می‌توان دریافت که این کتاب بعد از تصدی امر قضاء نوشته شده است . چنانچه از مقدمات این کتاب بر می‌آید، ابویوسف با ذکر نظرات فقهی خود و دیگران بویژه ابوحنیفه، مرررر صدد آنست تا حکومت وقت را که مدعی اسلام است به اجرای احکام فقهی مرررر تمام شئون جامعه توصیه نماید. لذا مولف ، مرررر ابتدای کتاب با ذکر چندین حدیث تحت عنوان "احادیث ترغیب و تحضیض " و ذکر اهمیت "حکومت بر مردم" مرررر صدد است تا با ارائه نمونه‌های تاریخی از خلافت خلفای راشدین و عمربن عبدالعزیز، توجه هارون را به اعتباری بودن این امور و مسئولیت سنگین وی مرررر مقابل خدا و مردم جلب نماید. شیوه کار ابویوسف مرررر این کتاب بدین صورت است که وی بعد از ذکر مقدمات ، مطابق سئوالی که هارون‌الرشید طی نامه‌ای برای وی ارسال کرده، بطور مجزا به پاسخگویی هر یک از آن سئوالات پرداخته و مرررر اثبات نظر خویش ، احادیثی را بهمراه ذکر سند، مطرح می‌کند. وی مرررر صدد است تا نظرات فقهی را با استدلال بیان کرده و مرررر صورت وجود نظرات متفاوت ، آن را ذکر کرده و سپس هارون‌الرشید را مرررر انتخاب نظرات مطروحه مخیر می‌نماید.