بررسی ماهیت نمایندگی

از آنجا که موضوع این رساله بررسی ماهیت نمایندگی در حقوق و فقه بوده است لذا این عنوان در چهار باب مورد بررسی قرار گرفته است . در باب اول به کلیات پرداخته شد و به طور خلاصه پیشینه تاریخی نمایندگی در حقوق ایران و نظامهای حقوقی رم و اسلام مورد بحث قرار گرفت و سپس به تعریف‌های مختلف از نمایندگی اشاره شد که در نهایت گفته شد که نمایندگی‌ها در اعمال حقوقی وقتی تحقق و عینیت می‌پذیرد که شخص واجد سلطه و اختیار نمایندگی در انشاء و ایجاد عمل حقوقی به قصد نیابت از منوب عنه دخالت نماید و آثار آن متوجه اصیل باشد. سپس در باب دوم نیز با اشاره به فواید و اهمیت نمایندگی به تبیین جایگاه و قلمرو آن پرداخته شد و همچنین بهترین جای بحث از نمایندگی، همان مقام بحث از قصد و رضای طرفین تشخیص داده شد. در باب سوم نیز به بررسی ماهیت حقوق نمایندگی در اعمال حقوقی پرداخته شد و ضمن انتقاد از روش مرسوم مبنی بر اینکه بیان ماهیت نمایندگی به بحث از عقد یا ابقاع بودن نمایندگی مبادرت می شودد، در جهت اثبات این مطلب استدلال شد که اصولا نمایندگی نه از مقوله عقد است و نه از مقوله ایقاع بلکه سلطه و اختیاری است که برای انجام عقد یا ابقاع به نماینده اعطاء می شودد. و در نمایندگی‌های عهدی و قراردادی نتیجه اذن منوب‌عنه یا محصول عقد وکالت است و در نمایندگی‌های قانونی از حکم قانونی ناشی می شودد. و پس ازا ارائه تعریفی از حق و حکم و بیان مختصات هر کدام، با عنایت به اینکه یکی از مختصات حقوق قابلیت اسقاط آنهاست و نمایندگی قراردادی را نیز می شودد در اثر استعفاء یا لغو یک جانبه از سوی نماینده اسقاط کرد نتیجه گرفته شد که نمایندگی قراردادی از مصادیق حق است . لیکن نمایندگی قانونی از نوع حکم محسوب نمودیم چرا که اولا به عنوان ابوت و جدودت که وصف ذاتی پدر و جد پدری است تعلق گرفته و ثانیا به جهت مذکور غیرقابل اسقاط یا انتقال می‌باشد. در باب چهارم نیز به شرائط تحقق نمایندگی در اعمال حقوقی پرداخته شد.