بررسی انتقادی تئوری نئوکلاسیکی رفتار مصرف‌کننده با نگرشی به ارزشهای اسلامی

اقتصاد نئوکلاسیک به منزله ادبیات حاکم بر تئوری رفتار مصرف‌کننده هم اکنون در مجموعه مباحث اقتصاد خرد مطرح است . در قالب این تئوری مصرف‌کننده با یک سری فروض که در قالب انسان عقلایی بیان می‌شود، چنان رفتار می‌نماید که همواره بدنبال مقادیر بیشتر از کالاها و خدمات است . فرآیند تصمیم‌گیری براساس حاکمیت مصرف‌کننده چنان تنظیم می‌شود که در صورت عدم پیشینه‌سازی تابع مطلوبیت که در برگیرنده کلیه سلایق و آمال است ، فرد بعنوان انسان غیرعقلانی مطرح می‌شود. نقد ارائه شده در این تحقیق بر این استوار است که اولا تئوری نئوکلاسیکی مصرف‌کننده خود دارای بار ارزشی است پس می‌توان مفاهیم ارزشی اسلامی را نیز وارد مجموعه تئوری نمود و به بنیان یک تئوری جدید همت کرد. ثانیا می‌توان انسان عقلایی را جامع‌تر دید و آنرا چنان ترسیم کرد که علاوه بر آنکه در چهارچوب تئوری نئوکلاسیکی بگنجد. بتواند ارزشهای اسلامی را نیز رعایت نماید. تئوری حاضر بحث می‌کند که براساس یک سری اصول موضوعه متون دینی استخراج می‌شوند، تابع مطلوبیت فرد مسلمان علاوه بر مصرف از کالاها و خدمات ، مطلوبیت سایر افراد و نیز رضایت خداوند است . مصرف‌کننده مسلمان با توجه به درجه ایمان و رضایت خداوند که به صورت متغیری در تابع مطلوبیت تعریف می‌شود در یک سطح از رضایتمندی خداوند قرار می‌گیرد. او سپس در آن سطح با تابع مطلوبیتی بهم پیوسته روبرو خواهد شد. در این تابع مطلوبیت بهم پیوسته علاوه بر مصرف خود، مصارف سایرین نیز وجود دارد و فرد مسلمان این تابع جدید را با توجه به قید درآمدی ماگزیمم می‌نماید. Max uu1(x1) i1, 2,..., n * s.t. mx1jpj j1, 2,..., m با فرآیند بیشنیه‌سازی به تابع تقاضای فرد از کالای خواهیم رسید که این تابع شامل قیمت کالای درآمد فرد قیمت سایر کالاها و مصارف سایرین از کالای مورد نظر است . XijXij(Pj, Pk, mi, xLj) i1, 2,..., n j1, 2,..., m Li , L1, 2,..., m تابع تقاضای بدست آمده حالت کلی و عمومی تابع تقاضای نئوکلاسیکی است و می‌توان این نتیجه را بیان کرد که تئوری نئوکلاسیکی رفتار مصرف‌کننده حالت خاص تئوری مطرح شده توسط این تحقیق است .