ملاکهای نقد و بررسی متن حدیث

قول، فعل و تقریر معصوم (ع) سنت نامیده می شود و پس از قرآن کریم دومین منبع و مأخذ دریافت مبانی و احکام دین مقدس اسلام است. حدیث بیانگر قول، فعل و تقریر معصوم (ع) است و توسط راویان مشخصی از هر طبقه به طبقه بعد منتقل شده است. میزان صحت و سقم احادیث در نظر محدثان غالباً به چگونگی احوال و اوصاف راویان آنها بستگی دارد. این طریقه از نقد و بررسی اخبار و احادیث یعنی بررسی اسناد حدیث نقد خارجی نامیده می شود. علیرغم لزوم این طریقه و روش در سنجش درستی و یا نادرستی حدیث، نقد و بررسی متون احادیث یعنی نقد داخلی نیز ضرورت دارد. ملاکهای نقد و بررسی متن حدیث شامل عرضه آن بر قرآن و سنت قطعی، اجماع و عقل و عدم مخالفت حدیث با واقعیات تاریخی، قطعیات علمی، محسوسات و مشاهدات و عدم تناقض و اضطراب در متن، عدم تضاد با ضروریات دین و مذهب، عدم همسویی با دیدگاههای سیاسی و فرقه ای و عدم اشتمال حدیث بر اغراق و گزافه گویی و موضوعات بی ارزش و نحیف است. بررسی و بهره برداری از حدیث همچنین نیازمند دانستن نکات مهم مانند موضوع اسرائیلیات، نقل به معنا در احادیث، تقیه در اخبار اهل بیت (ع)، احادیث فضایل و مناقب، عام و خاص، مطلق و مقید، محکم و متشابه، ناسخ و منسوخ، مصداق یابی در احادیث تفسیری و موضوع تعارض در اخبار و روشهای حل آن می باشد.