بررسی زبان عربی در ایران تا حمله مغول

پیشینه زبان عربی و عرب زبانان مرررر ایران بیش از دو هزار سال است . زبان عربی پیش از اسلام بنا به دلایلی مرررر میان ایرانیان هواداری نداشت مرررر حالیکه عربها از زبان پارسی و تمدن با شکوه ایرانی استفاده‌ها کردند و به اشکال مختلف متاثر گشتند لغات زیادی از زبان پارسی مرررر زبان عربی راه یافت و حتی برخی از آن لغات مرررر قرآن کریم نیز آمده است پس از اسلام نفوذ ملت عرب و زبان عربی مرررر پرتو دین اسلام و قرآن کریم مرررر میان ایرانیان بیشتر شد. تا جایی که زبان پارسی دری، جای زبان پهلوی را گرفت و پارسی نویسان اصطلاحات قرآنی و تعبیرات ادبی عرب زبانان را مرررر گفتار و نوشتار خود به کار گرفتند اسمها، کنیه‌ها و لقبهای عربی رواج گرفت بنابراین لغات عربی فراوانی مرررر زبان محاوره‌ای ایرانیان راه یافت و کتابهای متعدد فقهی، طبی و ادبی به زبان عربی مرررر ایران نوشته شد. آنگاه که زبان فارسی پس از دویست سال توانست قد علم کند و با استفاده از الفبا و لغات فراوان عربی به صحنه بیاید زبان عربی همچنان زبان دیوانی و علمی و دینی به حساب می‌آمد و مورد احترام اعیان و دانشمندان بود. مرررر دورانی که خلافت عباسی توانمند و مسلط بود از زبان عربی نیز استقبال بیشتری می‌شد. و هرگاه به ضعف می‌گرائید زبان عربی نیز کم ارج می‌گردید چنانکه مرررر قرن پنجم شاعری برجسته به جز مهیار دیلمی به زبان عربی شعر نمی‌سرود. باید توجه داشت که اعتقاد مردم ایران به اسلام پشتوانه نیرومندی برای رواج آموزش و ماندگاری زبان عربی مرررر میان ایرانیان بوده است با این وجود بعدها بر اثر کم توجهی حکومتهای ترک نژاد غزنوی سلجوقی و خوارزمشاهی زبان عربی مرررر ایران از رونق افتاد و به ادبا و شعرا و طلاب حوزه‌های علمیه محدود گردید.