جایگاه و نقش قبیله تمیم در تحولات سیاسی-اجتماعی و فرهنگی جامعه اسلامی تا پایان قرن دوم هجری (با تکیه بر غرب جهان اسلام)

قبلیه تمیم به عنوان یکی از قبایل بزرگ و محوری عرب نقش قابل توجهی را در تحولات سیاسی-اجتماعی و فرهنگی جامعه اسلامی داشت. هر چند این قبیله بعد از پذیرش اسلام در سال 9 هجری در حوادث حضور گسترده ای یافت ولی پراکندگی جغرافیایی وجود شاخه های متعدد گرایشهای سیاسی و مذهب موجود در جامعه و نیز منافع شخصی و قومی و تعصبات قبیله ای باعث شد تا شاخه های تمیمی موضع واحدی را در حوادث نداشته باشند و بر این اساس حضور یا عدم حضور آنها در حوادث به منزله تعمیم آن به کل قبیله نیست. این قبیله با شرکت گسترده در جنگ صفین در شکل گیری خوارج نقش موثری ایفا کردند و به پی ریزی قیامها علیه خلفا برخاستند اما خشونت و سختگیری های حاکم اموی و شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم بر جامعه دسته هایی از این قبیله را در قالب خوارج اباضی و صفری به غرب روانه ساخت. دوری غرب از مرکز خلافت عدم دسترسی خلفا به آنجا و نیز شعارهای عدالت خواهانه خوارج باعث شد تا بربرهای ساکن غرب دعوت آنها را پذیرفته لذا خوارج با کمک آنها به تشکیل حکومت دست زدند. دسته دیگری از تمیمیان نیز در خدمت دستگاه خلافت قرار گرفتند و برای حفظ منافع خود و به دور از تعصبات قبیله ای در سرکوب جریان های ضد خلافت تلاش کردند. این دسته با اثبات وفاداری خودبه مناصب ارتقا یافتند و حتی اغالبه به پاس خدمات خود به خلافت عباسی حکومت دست نشانده اغلبی را در افریقیه بنیان نهادند. در این رساله کوشش شده است تا انگیز های عمیمان در روند تحولات در قرون اول و دوم هجری مشخص گردد و برای نیل به این هدف نقش این قبیله در تحولات عصر اموی و عباسی بصورت مقایسه ای مورد بررسی قرار گرفته است و نتیجه اینکه شرایط سیاسی و اجتماعی و مذهبی موجود در جامعه تاثیر عمده ای در حضور یا عدم حضور آنها در تحولات ایفا کرده است.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*