طراحی زوج درمانی شناختی رفتاری مبتنی بر متون اسلامی و مقایسه کارآمدی آن با زوج‌درمانی شناختی رفتاری توسعه‌یافته در افزایش رضایت زناشویی زوج‌ها

هدف این تحقیق تدوین مبانی، ساختار و محتواهای شناختی‌رفتاری در زوج‌درمانی بر اساس متون اسلامی است. مبانی عبارت از آموزه‌های اسلامی است که بدون پذیرش آن‌ها نمی‌توان از هر گونه مداخله در حل روابط زوج‌ها از دیدگاه اسلامی سخن گفت. ساختار به دسته‌بندی این مداخلات اشاره دارد. محتوا و برنامه های درمانی، شیوه اجرای آموزه‌های اسلامی در زوج‌درمانی را ارائه می‌دهد. سپس کارآمدی این شیوه در مقایسه با زوج‌درمانی شناختی‌رفتاری توسعه‌یافته در افزایش رضایت زناشویی زوج‌ها بررسی ‌شد. برای تدوین زوج‌درمانی اسلامی از روش اجتهاد دانش اسلامی که رویکردی علمی دینی است، استفاده شد. جامعه آماری، زوج‌های دارای مشکلات ارتباطی شهر قم است که به مراکز مشاوره مراجعه کرده‌اند. نمونه گیری در دسترس بود و انتصاب در دو گروه به صورت تصادفی بود. متغیر وابسته سطح رضایت زناشویی است که با مقیاس انریچ سنجیده شد. طرح تحقیق به صورت پیش آزمون و پس آزمون با یک عامل درمانی در دو سطح است. نتایج کاوش در متون دینی نشان می دهد که مداخلات اسلامی بر پایه این مبانی است: 1. جایگاه خانواده و اهمیت آن در رشد فردی اجتماعی، 2. ویژگی‌های خانواده سالم، 3. آسیب‌شناسی خانواده، 4. اهداف تشکیل خانواده، 5. چارچوب‌های فقهی و اخلاقی مداخله‌ها در زوج‌درمانی. همچنین روشن شد که زوج‌درمانی اسلامی را می‌توان در پنج بخش مداخله‌های شناختی، عاطفی، رفتاری، ساختاری و معنوی ارائه داد. در سه بخش اول متناظر با دیدگاه زوج‌درمانی شناختی‌رفتاری، در متون اسلامی مداخله‌ها تدوین گردیدند. در بخش ساختاری مداخلات در توزیع قدرت، حقوق زوجین و مرزها بر اساس فقه اسلامی ارائه شد. مداخله‌های معنوی، شامل توصیه‌های اعتقادی، اخلاقی و عبادی اسلام برای حل مشکلات زوجی است. در بررسی آماری روشن شد که هر دو روش تأثیر معناداری در افزایش رضایت زناشویی زوج‌ها دارند و تفاوت معناداری بین کارآمدی دو روش به دست نیامد.نتایج این پژوهش نشان می دهد که با استفاده از منابع اسلامی می توان مداخلاتی همتراز با رویکرد شناختی رفتاری در زمینه بهبود روابط زناشویی داشت.