بررسی نقش بهره در نظام بانکداری اسلام و سرمایه‌داری

بهره و ربا در اسلام تحریم شده است و از این ابزار همانند نظام سرمایه‌داری نمی‌توان در نظام بانکی استفاده نمود. لذا ما در این تحقیق در پی آن هستیم که سه فرض ذیل را به صورت نظری مورد بررسی قرار دهیم : 1 – با حذف بهره کارایی نظام بانکی کاهش نمی‌یابد. 2 – حذف بهره مانع جذب سپرده‌ها نیست . 3 – حذف بهره، حداقل بازار پولی را کوچک می‌کند. با درنظرگرفتن سه نوع جامعه ایده‌آل اسلامی، جامعه مورد قبول و معمولی اسلامی و جامعه غیراسلامی نشان داده می‌شود که نظام بانکی بدون ربا می‌تواند وجود داشته باشد و با توجه به جنبه‌های ظاهرا مشترک دو نظام . کارایی نظام بانکی اسلام به دلایل کاهش هزینه‌ها و عدم تورم ناشی از خلق پول، سهیم شدن سپرده‌گذاران و ثبات نظام مالی، وجود نظارت و وام‌دهی (پرداخت تسهیلات) براساس بازدهی طرحها و نه وثیقه و توان مالی و رفاه عمومی، بیشتر می‌باشد. در نظام بانکی اسلام با توجه به قرارداد منعقده بین بانکها (به وکالت از سپرده‌گذاران) با دریافت کنندگان تسهیلات ، نسبت یا سهمی از سود فعالیت اقتصادی به سپرده‌گذاران می‌رسد که نه تنها توانایی و قدرت جذب سپرده را دارد، بلکه قدرت آن بیش از بهره می‌باشد. با حذف بهره در جامعه اسلامی علاوه بر اینکه تقاضای سفته‌بازی پول وجود ندارد، تقاضای معاملاتی و احتیاطی نیز کاهش یافته و در نتیجه تقاضای کل پول کم می‌شود و با توجه به عرضه مشخص پول، بازار پول کوچک می‌گردد.