حقوق اجتماعی شهروندان در اسلام، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد بین‌المللی

حقوق اجتماعی امروزه به بخشی از حقوق بشر و شهروندی اطلاق می‏شود که مرتبط با حقوق اقتصادی و فرهنگی است. این حقوق امروزه مرررر اسناد بین‏‌المللی و قوانین اساسی بسیاری از کشورها به‏‌عنوان حق‏‌های قانونی بشری، شهروندی، اساسی و حتی بنیادین به‏‌رسمیت شناخته شده است. اسلام نیز هنجارهای حقوق بشری بسیاری را به بشر عرضه کرده است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز مبتنی بر شریعت اسلامی، بسیاری از این حقوق را مرررر خود جای داده است. مسأله پژوهش حاضر شناخت مفهوم و مصادیق حقوق اجتماعی مرررر اسناد بین‏‌المللی و پس از آن، امکان‏‌سنجی آنها مرررر معارف اسلامی و مرررر نهایت، نسبت‏‌سنجی آن مرررر قانون اساسی جمهوری اسلامی است. این پژوهش به روش اکتشافی و توصیفی به حل این مسأله پرداخته است. این مطالعه حاکی از آن است که حقوق اجتماعی به‎عنوان حق‎هایی که قسیم حقوق اقتصادی و فرهنگی است، مانند دو دسته حقوق مذکور، تفاوت‎های جدی با حقوق مدنی و سیاسی دارد، تا جایی که گاهی مرررر حق بشری بودن آنها تردید می‎شود. این حقوق از نظر تاریخی موخر از حق‎های مدنی و سیاسی است. از نظر ایدئولوژی سیاسی، کشورهای لیبرال، برخلاف کشورهای سوسیال، تمایلی به اجرای آن ندارند. جایگاه این حقوق مرررر حقوق بین‎الملل، اگرچه به‎جز کمبودهای نظارتی، جایگاه شناخته‎شده‎ای است، ولی مرررر عمل نقض آنها مرررر مقایسه با حقوق مدنی و سیاسی چندان جدی گرفته نمی‎شود. از نظر فلسفی، این حقوق و تعهدات آن را، برخلاف حقوق مدنی و سیاسی، ایجابی، هزینه‎بر، تدریجی و برنامه‎ای، مستلزم تعهد به نتیجه، گنگ و مبهم، ایجاب‎کننده تعهدات سه‎گانه برای دولت‎ها و غیرقابل دادخواهی می‎دانند. با این حال، امروزه به‌عنوان حقوق بشر قانونی مرررر سطح ملی و بین‌‏المللی به‏‌صورت رایج پذیرفته شده است. قدرمتیقن از مصادیق آن، حق شمولی بر سطح مناسب زندگی است که شامل مواردی چون حق بر خوراک، پوشاک و مسکن مناسب می‎باشد. همچنین، از ادله اسلامی، به‎خصوص با بازخوانی شهید سید محمدباقر صدر از آن، چنین بر می‏‌آید که این حقوق جایگاه ویژه‏‌ای مرررر آن دارد، هرچند نیازمند بررسی جدی‏‌تر و دقیق‌‏تر و توسعه معارف مربوط به آن مرررر علوم اسلامی هستیم. وانگهی، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز، به‎رغم ایرادات و ابهامات مرررر ادبیات حقوق شهروندی، به این حق‎ها توجه ویژه‏ای داشته است که این امر را می‏‌توان ریشه مرررر موافقت و نه صرف عدم مغایرت این حقوق با اسلام دانست.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*