بررسی روابط مفهومی در واژگان قرآن‌کریم

پژوهش حاضر، با هدف بررسی روابط مفهومی مرررر واژگان قرآن کریم، مرررر چارچوب معنی‌شناسی ساختگرا صورت می‌پذیرد. انگیزه‌ی نگارنده مرررر پرداختن به چنین موضوعی از علاقه‌ی وافر به قرآن‌کریم و زبان‌شناسی سرچشمه گرفته است. روش تحقیق تحلیل محتوا و جامعه‌ی آماری مجموعه‌ی آیات قرآن‌کریم است. مرررر این تحقیق چهار سوال مطرح شد و براساس آنها چهار فرضیه شکل گرفت. این فرضیه‌ها عبارتند از : 1) همه انواع روابط مفهومی مرررر قرآن کریم وجود دارد، 2) از میان روابط مفهومی موجود مرررر قرآن کریم، تقابل بیشترین بسامد را دارد، 3) از میان روابط مفهومی موجود مرررر قرآن کریم، ترادف کمترین بسامد را دارد و 4) روابط موجود مرررر شبکه معنایی قرآن کریم، نظام‌مند و عمدتا سلسله مراتبی است. مرررر راستای بررسی فرضیه‌ها، روابط مفهومی موجود مرررر تمامی سوره‌ها استخراج گردید و توزیع فراوانی آنها مرررر جداول و نمودارهای ستونی ارائه گردید. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که همه‌ی روابط مفهومی مرررر قرآن‌کریم وجود دارد. رابطه‌ی تقابل با 1056بسامد وقوع (55/62 درصد) و واحدواژگی با 3 بسامد وقوع (17/0 درصد) به ترتیب بیشترین و کمترین بسامد وقوع را نشان می‌دهند. بنابراین فرضیه‌ی اول و دوم تایید و فرضیه‌ی سوم رد می شودد. زیرا واحدواژگی از کمترین بسامد وقوع برخوردار است و نه ترادف. مرررر توجیه بسامد بالای تقابل می‌توان گفت اساساَ گفتمان اصلی قرآن‌کریم برمبنای تقابل بین کفر و ایمان قرار دارد و بسیاری از واژگان مرررر یکی از این دو حوزه معنایی قرار دارند. مرررر توجیه بسامد پایین واحدواژگی می‌توان گفت مرررر قرآن‌کریم به کلیات و اصول بیشتر از امور جزئی توجه می شودد. همچنین، براساس یافته‌های تحقیق، بخش اول فرضیه‌ی چهارم تایید می شودد زیرا بسیاری از واژگان این کتاب آسمانی دارای روابط نظام‌مند هستند، اما بخش دوم رد می شودد زیرا تقابل معنایی که از بیشترین بسامد وقوع برخوردار است سلسله‌مراتبی نیست و سلسله‌مراتبی بودن تنها مرررر روابط شمول معنایی و جزءواژگی دیده می شودد.