بررسی جایگاه جرائم ناقص در حقوق کیفری ایران

بزه به مثابه یک رفتار آدمی که به نوعی همزاد بشر است، پدیده ایست حاصل عل و مراحل گوناگون که در جرم شناسی به نوبه خود از مسایل مهم و قابل بحث می باشند. علاوه بر خصیصه چند علتی جرم، خصوصیت چند مرحله ای بودن آن نیز قابل بحث است که جمع این مراحل مسیر جنایت را مشخص می کند. بوجود آمدن جرم به نوعی مستلزم یک صیرورت است چرا که، با تحریک اراده بوسیله انگیزه شروع شده و با تشویق آن بوسیله اندیشه، ترغیب و نهایتا با تقویت اعمال مقدماتی و اجرایی تکمیل می گردد. به دیگر سخن، جرم با تصور در ذهن آغاز و با تصمیم بر ارتکاب آن تصدیق می گردد. سیپ مقدمات فراهم گشته به دلیل تسهیلاتی که ایجاد می نماید، شروع به عملیات اجرایی آن را آغاز و سرانجام جرم تکوین می یابد. اندیشمندان حقوقی این مسیر را شامل چهار مرحله می دانند‌: نخست : مرحله تصویر جرم، در آینه ذهن مرتکب و تصدیق ان با تصمیم بر ارتکاب دوم : مرحله تهیه مقدمات که در آن فاعل به دنبال فراهم نمودن وسایل و امکاناتی است که انجام جرم را دست یافتنی تر نموده و توان بخشد. مرحله سوم: آغاز عملیات اجرایی است. در این مرحله فرد عملا با طرح ریزی انجام شده وامکانات فراهم آورده گام در وادی اجرا می نهد که اگر در این مرحله مانعی مزاحم نشود و عایقی نرسد، جرم تا تکمیل شدن فاصله ای ندارد. در مرحله چهارم نیز اعمال اجرایی اتمام می یابد و جرم کامل شده تلقی می گردد. نکته قابل ذکر اینست که این مراحل بسته به نوع جرم مورد نظر مرتکب گاهی در طول اهم اندو گاهی در عرض یکدیگر و از این مراحل تنها دو مرحله آخر در قلمرو حقوق جزا قرار می گیرد و ایجاد مسیولیت کیفری می نماید لذا مراحل اول و دوم خارج از این محدوده هستند. می دانیم که در مرحله سوم تلاش عملی مرتکب تا به نتیجه رساندن قصد خود، فاصله زیادی ندارد و اگر مانعی نرسد جرم کامل می گردد. اما هرگاه در این بخش عایقی ایجاد گردد که از تکمیل جرم ممانعت بعمل آورد، با آنچه مواجه هستیم، یک جرم ناکامل و ناقص است که بنا به شرایط ممکن است در قالب مفاهیمی همچون شروع به جرم، جرم عقیقم یا جرم محال متجلی شود که مجموعه این مفاهیم را حقوقدانان جزایی تحت عنوان جرایم ناقص، بررسی می نمایند. هدف این پژوهش، بررسی این عنوان و مشخص نمودن جایگاه آنها در حقوق کیفری ایران می باشد. امید که این کنکاش ناچیز بتواند اندکی به اطلاعات حقوقی در این خصوص بیافزاید.