بررسی عوامل موثر بر انواع پنداشت‌های مردم از اسلام و ارتباط بین آنها و گرایش به توسعه در ایران

پژوهش حاضر پاسخی است به پرسش‌های ذیل: - مردم چه پنداشتی از اسلام دارند؟ - آیا پنداشت مردم از اسلام آنقدر متفاوت هست که تحت الگوی خاصی طبقه‌بندی و مورد بررسی قرار گیرد؟ - ریشه‌های تفاوت پنداشت‌های مردم از اسلام چیست ؟ - نتایج و پیامدهای اجتماعی و روانشناختی پنداشت مردم از اسلام چیست ؟ - آیا پنداشت‌های مردم از اسلام با توسعه رابطه دارد؟ با توجه به پرسش‌های فوق، مهمترین اهداف رساله عبارتست از: - شناخت عوامل تعیین کنندهء تنوع پنداشتهای اقشار مختلف از اسلام - نشان دادن رابطهء بین پنداشت مردم از اسلام و پایگاه اجتماعی، اقتصادی، شغل، درآمد، سواد، اشغال همسر، مادر ... - نشان دادن رابطهء بین نوع پنداشت مردم از اسلام با نوع پنداشت از توسعه و نهایتا آنکه، پنداشت موافق توسعه و نوسازی، چه پنداشتی از اسلام می‌طلبد. پنداشت مردم از اسلام را به عنوان برآیندی از باورها، اعتقادات و دریافتهای مردم از اسلام مدنظر قرار دادیم که با توجه به پنداشت صاحب‌نظران مسلمان از اسلام در دو تیپ (ایده‌آل تایپ) سنتی و مدرن بررسی شده است . این پژوهش با استفاده از تئوریهای معرفتی و دینی جامعه‌شناسان کلاسک نظیر: دورکی، مارکس ، وبر، وبلن، مانهایم و کوزو و اندیشمندان متاخر نظیر: ماکسیم رودنسون، برایان ترنر و محمدعلی (همایون) کاتوزیان و با بهره‌گیری از دیدگاه متفکران و اصلاح‌طلبان مسلمان، سیدجمال، اقبال لاهوری و دکتر شریعتی، چارچوب نظری خود را با توجه به مجموعهء عوامل مورد توجه و بررسی نظیر: عوامل فردی، محیطی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در سطح تحلیلی خرد مورد پی‌ریزی و بررسی قرار داده است . جامعه آماری این پژوهش عبارتست از: کلیه سرپرستان خانوار مناطق 3 و 19 تهران که با توجه به فرمولهای نمونه‌گیری و سطح معنی‌داری 95 درصدی، نمونه مناسب از میان آنان با توجه به نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب ، و مورد بررسی قرار گرفت . اهم نتایج بدست آمده عبارتست از: - پایگاه اجتماعی از مهمترین متغیرهای اثرگذاری بر روی پنداشت مردم از اسلام و توسعه است . بدین معنی که افراد دارای پایگاه اجتماعی بالا بیشتر دارای پنداشت مدرن از اسلام و موافق توسعه می‌باشند. - تحصیلات بطور مستقیم و غیرمستقیم در پنداشت مردم از اسلام و توسعه تاثیر می‌گذارد. افزایش میزان تحصیلات سبب کاهش پنداشت سنتی از اسلام و پنداشت مخالف از توسعه می‌گردد. تاثیر غیرمستقیم آنکه، افزایش میزان تحصیلات سبب دگرگون شدن چگونگی گذران اوقات فراغت ، نوع مسافرت ، شغل، درآمد، پایگاه اجتماعی و ... می شودد که هر یک خود نیز جداگانه بر پنداشت از اسلام و توسعه تاثیر می‌گذارند. - وضعیت اقتصادی، نوع مشاغل، محل تولد، محل سکونت و شهرنشینی نیز در تکثر افکار و عقاید مذهبی افراد جامعه تاثیر می‌گذارند. - اشتغال زنان از موارد بسیار مهمی است که در تنوع آراء و عقاید مذهبی افراد (همسران و فرزندان) نقش زیادی ایفاء می‌کند افرادی که همسران و مادران آنها شاغل بودند بیشتر پنداشت مدرن از اسلام و پنداشت موافق توسعه داشتند (البته عکس آن نیز صادق است ، اینکه افراد دارای پنداشت مدرن از اسلام و موافق توسعه بیشتر، همسران و مادران‌شان شاغل هستند. ناگفته پیداست که این تاثیر دو جانبه است نه یک جانبه و یک سویه) پنداشت از توسعه است . بدین معنی که افراد دارای پنداشت مدرن از اسلام بیشتر دارای پنداشت موافق توسعه می‌باشند و آنانیکه دارای دیدگاه سنتی از اسلام هستند بیشتر مخالف توسعه‌اند.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*