تاثیرات دخالتهای جمهوری فدراتیو روسیه بر تحولات سیاسی جمهوری تاجیکستان از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تا امروز

در پی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991 علاوه بر روسیه پانزده جمهوری دیگر از آن جدا گردیده و به استقلال دست یافتند. جمهوری تاجیکستان یکی از آنها بود با دست‌یابی این جمهوری به استقلال و خارج شدن ان از مدار مسکو حرکتهای اسلامخواهانه و ملی‌گرایانه در این جمهوری شکل گرفت و به تدریج نیرومند گشت با ظهور و گسترش این حرکتها حکمرانان این جمهوری که از نظام کمونیستی دوران گذشته بودند دچار بیم و هراس شدند. چرا که با ادامه یافتن این قبیل گرایشات و رسوخ آن در مردم حکومت آنها مورد تهدید قرار می‌گرفت . از طرف دیگر مسکو نیز از ظهور حرکتهای اسلام‌گرایانه و ملی‌گرایانه در هراس بود و از پیدایش هسته‌ای اسلامی که به دنبال آن امکان ایجاد حکومتهای اسلامی در منطقه می‌رفت بیمناک بود. روسیه از این می‌ترسید که این قبیل گرایشات اسلامی بر اقوام و جمهوریهای مسلمان داخل روسیه تاثیر گذاشته و موجب بروز گرایشات مرکز گریز را فراهم نماید و همین امر امنیت روسیه را مورد تهدید قرار دهد. لذا با همکاری دولت تاجیکستان و یاری ازبکستان به سرکوب این حرکتها در تاجیکستان پرداخت . با شدت یافتن فشار دولت بر مخالفین، آنها نیز در مقام دفاع از خود به تسلیح خود پرداختند. با وارد نمودن فشار بر دولت از جانب مخالفان سرانجام دولت صلح نامه‌ای را با آنها به امضا رساند که به موجب آن هشت نفر از وزراء از میان مخالفین انتخاب شدند و دولت ائتلافی جدیدی تشکیل شد که با سرعت مشغول به کار شد. پس از مدت کوتاهی از شروع به کار دولت ائتلافی جدید کمونیستها که مخالف دولت مزبور بودند با پشتیبانی دولت روسیه و ازبکستان و استفاده از حمایت مردم مناطق کولاب اقدام به حمله گسترده بر علیه دوشنبه و مناطق حامی اسلام‌گرایان در گورکان تپه و سایر مناطق نمودند. سرانجام در مدت کوتاهی موفق به سرنگونی دولت ائتلافی شدند. پس از آن دولتی که طرفدار منابع روسیه بود و سعی در مبارزه با اسلام‌گرایان داشت روی کار آمد. مخالفین اسلام‌گرا نیز پس از عقب رانده شدن به مرزهای افغانستان شروع به سازماندهی مجدد و تجدید ساختار نظامی خود نمودند و پس از مدتی دوباره موجی از حملات گسترده خود را بر علیه نیروهای دولتی و مرزبانان روس سازمان دادند. دولت روسیه که متوجه قدرت نظامی غیرقابل شکست مخالفین شده بود برای اینکه به جنگی چریکی چون افغانستان دچار نگردد دولت تاجیکستان را تحت فشار قرار داد تا با مخالفین وارد مذاکرات سیاسی در راستای آشتی ملی گردد. اکنون این گفتگوها همچنان ادامه دارد و تا اندازه‌ای به نتایج رضایت‌بخشی دست پیدا نموده‌اند ولی هنوز به نتیجه قطعی و قابل اطمینانی دست پیدا نشده است .