مزایا و معایب رفتار جرات مندانه

سبك ارتباطي فرد قاطع و جرأت مند

 –گوش دهنده فعال. – بيان كننده محدوديت و انتظارها.  – ابراز كننده خواسته ها و انتظارها به صورت مستقيم و صادقانه.  – مراقب و مدير احساسها و هيجان هاي خود و ديگران.  – مشاهده گر و بيان كننده مشاهده ها و كنترل قضاوت و برچسب زني (دکتر موتابی و فتی، 1386).

2-2-4- ویژگی ها و مزاياي رفتار جرأت مندانه

1- از مهمترين مزاياي جرأت مندي، احساس مثبتي است كه فرد درباره خود دارد. افراد جرأت مند در مقايسه با افراد سازش كار و پرخاشگر درباره خود احساس بهتري دارند. آنها احساس عزّت نفس دارند و خود را شريف و عزيز مي­بينند. 2- مردم افراد جرأت مند را صريح و صادق مي­دانند و معتقدند چنين افرادي اهل چاپلوسي، تملّق و نفاق نيستند. اين افراد آنچه را مي توانند انجام دهند مطرح مي­كنند. بنابراين مردم به چنين افراد بيشتر اعتماد مي­كنند؛ گرچه به ظاهر آن را نشان ندهند.

3- زندگي افراد جرأت مند، معنادار است. اينان به ديگران اجازه مي دهند تا مستقل بينديشند و عمل كنند و خود نيز افزون بر در دسترس قرار دادن خواسته هايشان، از زورگويي، تحكّم، زبوني و ذلّت فاصله        مي­گيرند. در جای دیگر این ویژگی ها عبارتند از: الف)افراد جسور در مقابل استرس مقاوت بیشتری دارند.                  ب) افراد جسور استرس را به عنوان عاملی که زندگی را معنی می دهد در نظر دارند لذا آن را کنترل می کنند.  ج) افراد جسور از ذوق رقابت بالایی برخوردارند (کلینکه[1] ، ترجمه محمدخانی، 1380).

2-2-5- مشكلات جرأت مند نبودن

1- افسردگي[2]، عصبانيّت از خود، احساس درماندگي، نااميدي و نداشتن كنترل در زندگي.

2- رنجيدگي و عصبانيت از ديگران.

3- ناكامي در بسياري از موقعيّت­هايي كه فرد نمي­تواند به خواسته خود برسد.

4- انفجار خشم[3]( وقتي خشم به شيوه مناسبي ابراز نشود، روي هم انباشته شده، در مواردي به شكل نامناسب و پرخاشگرانه ابراز مي شود).

5- اضطراب و اجتناب از افراد و موقعيت هايي كه سبب ناراحتي و از ميان رفتن فرصت هاي زياد          مي شود.

6- ضعف در روابط بين فردي و ناتواني در بيان احساسات مثبت و منفي كه باعث مي­شود فرد مقابل از احساسات و خواسته­­هاي فرد اطلاعي نداشته باشد و نتواند اقدامي در جهت حصول آنها انجام دهد.

7- مشكلات جسماني مانند سردرد، زخم معده، فشار خون بالا.

8-رفتار منفعل[4] كه باعث مي­شود فرد نتواند در برابر ديگران قاطعانه عمل كند.

9- تقويت رفتار ديگران كه باعث مي­شود توقّع آنان بيشتر شود و براي به دست آوردن خواسته­هاي خود، اصرار بيشتري داشته باشند ( خدابخشی کولایی،مهرآرا، نویدیان1392).

2-2-6- عوامل دوري از رفتار جرأت مندانه

1- فرد فكر مي كند، ديگران او را به سبب كارهايي كه براي آنها مي­كند، دوست دارند؛  بنابراين اگر مستقل عمل كند ديگران او را دوست نخواهند داشت.

2- فرد در زمينه رضايت، احساسات و راحتي ديگران احساس مسئوليت مي كند؛ بنابراین از اينكه به ديگران «نه » بگويد و آنها را از خود ناراحت سازد، احساس گناه مي­كند.

3- فرد رفتار جرأت مندانه را با ازخودگذشتگي، ايثار و فداكاري در تناقض مي­بيند؛ لذا اعتقاد دارد كه اگر از پذيرش درخواست ديگران سر باز زند، آدم بد و خودخواهي تلقّي خواهد شد.

4- احساس مهم و باارزش بودن در مواقعي كه درخواستي از او مي­شود و اعتقاد به اينكه اگر يك ­بار درخواست ديگران را نپذيرد آنها ديگر او را به شمار نخواهند آورد.

5- چنين افرادي ياد گرفته­اند كه بايد هميشه ديگران را از خود راضي و خوشحال نگه­دارند و خوب نيست كه خواسته­هاي خود را بر خواسته­هاي ديگران ترجيح دهند؛ بنابراين اگر كسي چيزي گفت يا كاري كرد كه باعث ناراحتي فرد شد، نبايد چيزي بگويد و اگر اين كار ادامه پيدا كرد بهتر است فقط بكوشد از او فاصله بگيرد. چنين افرادي وقتي كاري را انجام مي­دهند كه به آن تمايلي ندارند، احساس بدي درباره خود يافته، از فرد    مقابل رنجيده مي­شوند و بي ميلي خود را به طور ناخواسته و به شكل غير كلامي( سكوت، اخم كردن، دير حاضر شدن و انجام كارها به شكل سرسري و بدون دقّت لازم) نشان مي­دهند. یاگر ورتمن برس نیز معتقدند            که ابراز وجود براي همه به طور طبیعی اتفاق نمی افتد، زیرا که انسان ها رفتارهاي منفعلانه را قبلاً آموخته اند. با این وجود می توان رفتارهاي منفعل را یاد زدایی کرد و رفتارهاي مبتنی بر ابراز وجود را آموزش                            داد و جایگزین نمود ( خدابخشی کولایی،مهرآرا، نویدیان1392).

موانع جرأت مندی؛ 1- ترس[5]   2- اضطراب   3- لغزش های زبانی   4- فشار روانی[6]

 

[1] -Klinkeh

[2] – depression

[3] – Burst of anger

3 – passive behavior

[5] – Fear

[6] – mental pressure